Odstąpienie od dobrowolnego ubezpieczenia auta przed rozpoczęciem ochrony

Czy można zrezygnować z ubezpieczenia auta przed początkiem ochrony?

Tak, ale nie zawsze na tej samej podstawie. Najważniejsze znaczenie mają: charakter produktu, status ubezpieczającego, sposób zawarcia umowy, długość okresu ubezpieczenia oraz treść polisy i OWU. Data rozpoczęcia ochrony jest istotna przede wszystkim dla rozliczenia składki, natomiast zazwyczaj nie wyznacza początku terminu na odstąpienie.

Jeżeli umowa została podpisana kilka miesięcy przed startem ochrony, termin na skorzystanie z prawa odstąpienia może upłynąć jeszcze przed rozpoczęciem ubezpieczenia. Nie należy więc zakładać, że do dnia aktywacji polisy można swobodnie zmienić decyzję.

Trzeba też odróżnić odstąpienie od umowy od jej wypowiedzenia albo rozwiązania za porozumieniem stron. Odstąpienie opiera się na konkretnym przepisie lub postanowieniu umowy. Wypowiedzenie jest możliwe wtedy, gdy przewiduje je ustawa, umowa lub OWU. Porozumienie wymaga zgody obu stron.

30 dni na odstąpienie od umowy ubezpieczenia zawartej na ponad 6 miesięcy

Zgodnie z art. 812 § 4 Kodeksu cywilnego, jeżeli umowa ubezpieczenia została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, ubezpieczający może od niej odstąpić w terminie:

• 30 dni – gdy ubezpieczający jest konsumentem,
• 7 dni – gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą.

Termin jest liczony od dnia zawarcia umowy, a nie od dnia rozpoczęcia ochrony. Prawo to może więc przysługiwać również wtedy, gdy umowę podpisano w salonie samochodowym, biurze pośrednika albo siedzibie ubezpieczyciela. Nie jest ono ograniczone wyłącznie do zakupów internetowych.

Jeżeli ubezpieczyciel najpóźniej przy zawarciu umowy nie poinformował konsumenta o tym prawie, 30-dniowy termin biegnie dopiero od dnia, w którym konsument dowiedział się o możliwości odstąpienia. W sporze istotne jest zatem, czy pouczenie znalazło się w polisie, OWU, formularzu informacyjnym lub innym przekazanym dokumencie.

Reguła z art. 812 § 4 dotyczy umów ubezpieczenia zawartych na okres dłuższy niż 6 miesięcy. Przy krótszym okresie trzeba szukać podstawy w przepisach szczególnych, OWU albo – w przypadku umowy zawartej na odległość – w ustawie o prawach konsumenta.

Ubezpieczenie zawarte przez internet lub telefon – szczególny termin 30 dni

Ubezpieczenie jest usługą finansową. Dlatego do umowy zawartej na odległość nie stosuje się zwykłych zasad dotyczących 14-dniowego odstąpienia od zakupów internetowych. Zastosowanie ma rozdział 5 ustawy o prawach konsumenta.

Na podstawie art. 40 ust. 2 tej ustawy konsument może odstąpić od umowy ubezpieczenia zawartej na odległość w terminie 30 dni od dnia poinformowania go o zawarciu umowy albo od dnia późniejszego przekazania wymaganych informacji na papierze lub innym trwałym nośniku.

Do zachowania terminu wystarcza wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Ponieważ ustawa posługuje się wymogiem oświadczenia na piśmie, najbezpieczniej przesłać podpisane oświadczenie listem poleconym albo skorzystać z elektronicznego sposobu wskazanego przez ubezpieczyciela, który pozwala zachować dowód treści i daty wysłania.

Wyjątek dotyczy między innymi krótkoterminowych ubezpieczeń podróży, bagażu i podobnych umów zawartych na okres krótszy niż 30 dni. W typowej dobrowolnej polisie dotyczącej auta wyjątek ten zazwyczaj nie ma zastosowania.

Brak prawidłowej informacji może wydłużyć możliwość odstąpienia

Jeżeli przy umowie ubezpieczenia zawartej na odległość przedsiębiorca nie wykonał obowiązków informacyjnych z art. 39 ust. 1–3 ustawy o prawach konsumenta, art. 41 tej ustawy pozwala konsumentowi odstąpić od umowy w każdym czasie bez ponoszenia kosztów należnych przedsiębiorcy. Zakres braków informacyjnych trzeba jednak ocenić na podstawie dokumentów rzeczywiście przekazanych przed zawarciem umowy lub niezwłocznie po jej zawarciu.

Przy umowie zawartej w sposób tradycyjny zastosowanie może mieć natomiast art. 812 § 4 Kodeksu cywilnego. Jeżeli konsument nie został poinformowany o prawie odstąpienia, termin 30 dni rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy uzyskał wiedzę o tym uprawnieniu.

Nie każdy brak w dokumentacji automatycznie daje prawo do bezterminowej rezygnacji. Znaczenie ma to, jakiej informacji zabrakło, kiedy została uzupełniona i czy produkt rzeczywiście jest umową ubezpieczenia.

Dlaczego zwykłe 14 dni z art. 27 nie dotyczą umowy ubezpieczenia?

Art. 27 ustawy o prawach konsumenta przewiduje ogólne prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Czynności ubezpieczeniowe są jednak usługami finansowymi, a art. 4 ust. 2 ustawy wyłącza wobec nich zwykły reżim rozdziału 4. Przy ubezpieczeniu zawartym na odległość stosuje się przepisy rozdziału 5, w tym 30-dniowy termin z art. 40 ust. 2.

Z tego samego powodu art. 29, dotyczący wydłużenia ogólnego terminu w razie braku pouczenia, oraz art. 32, dotyczący zwrotu płatności przy zwykłych umowach konsumenckich, nie są podstawowymi przepisami dla odstąpienia od umowy ubezpieczenia. W takim przypadku należy analizować przede wszystkim art. 39–41 ustawy oraz art. 812 Kodeksu cywilnego.

Co zrobić po upływie terminu na odstąpienie?

Jeżeli termin ustawowy już upłynął, późniejszy start ochrony sam w sobie nie rozwiązuje problemu. Należy sprawdzić kolejno:

1. Polisę i OWU – czy przewidują rezygnację przed rozpoczęciem ochrony, wypowiedzenie, opłatę za rozwiązanie albo szczególną procedurę anulowania.
2. Dokumenty sprzedażowe – czy produkt był obowiązkowym elementem finansowania auta, czy został przedstawiony jako dobrowolny oraz czy informacje o kosztach i czasie trwania były jasne.
3. Możliwość porozumienia stron – ubezpieczyciel, dealer lub pośrednik może zgodzić się na wcześniejsze rozwiązanie i zwrot całości albo części składki, nawet gdy ustawa nie daje już jednostronnego prawa odstąpienia.
4. Wady oświadczenia woli lub nieuczciwą praktykę – jeżeli klient został wprowadzony w błąd co do charakteru, ceny, obowiązkowości albo zakresu produktu, możliwe są inne roszczenia, zależne od konkretnych dowodów.
5. Postanowienia niedozwolone – niejasne lub rażąco niekorzystne klauzule narzucone konsumentowi mogą nie wiązać, ale wymaga to analizy całej umowy.

Nie należy ograniczać się do zaprzestania płacenia rat składki. Brak płatności nie zawsze powoduje automatyczne rozwiązanie umowy i może prowadzić do wezwania do zapłaty, naliczenia należności albo sporu o skutki wygaśnięcia ochrony.

Jak przygotować skuteczne oświadczenie o odstąpieniu?

Oświadczenie powinno być jednoznaczne i pozwalać zidentyfikować umowę. Warto wskazać:

• imię, nazwisko i dane kontaktowe ubezpieczającego,
• numer polisy lub umowy oraz datę jej zawarcia,
• oświadczenie o odstąpieniu od umowy,
• podstawę prawną, jeżeli jest znana,
• żądanie potwierdzenia rozwiązania umowy i zwrotu należnej składki,
• numer rachunku do zwrotu, jeżeli ubezpieczyciel go wymaga.

Najważniejsze jest zachowanie dowodu wysłania przed upływem terminu. Przy przesyłce pocztowej będzie to potwierdzenie nadania, a przy kanale elektronicznym – potwierdzenie przyjęcia formularza, wiadomość zwrotna lub inny zapis pozwalający wykazać datę i treść oświadczenia.

Zwrot składki po odstąpieniu od umowy

Jeżeli ochrona jeszcze się nie rozpoczęła, co do zasady nie ma okresu, za który ubezpieczyciel mógłby zatrzymać składkę z tytułu faktycznie udzielanej ochrony. Po skutecznym odstąpieniu wpłacone środki powinny zostać zwrócone zgodnie z właściwą podstawą prawną i warunkami rozliczenia.

Jeżeli ochrona rozpoczęła się przed odstąpieniem, ubezpieczyciel może żądać zapłaty za okres rzeczywiście świadczonej ochrony. Art. 812 § 4 Kodeksu cywilnego wprost wskazuje, że odstąpienie nie zwalnia z obowiązku zapłaty składki za okres, w którym ubezpieczyciel ponosił odpowiedzialność. Podobną zasadę dla usług finansowych rozpoczętych za zgodą konsumenta przewiduje art. 40 ust. 4 ustawy o prawach konsumenta.

Przy umowie zawartej na odległość świadczenia stron podlegają zwrotowi w terminie 30 dni na zasadach określonych w art. 40 ust. 3 ustawy. Jeżeli ubezpieczyciel odmawia zwrotu lub potrąca opłatę, powinien wskazać jej podstawę prawną i sposób obliczenia.

Czy pakiet „gwarancyjny” jest na pewno ubezpieczeniem?

Nazwa handlowa nie przesądza o kwalifikacji prawnej produktu. Pakiet oferowany przy zakupie samochodu może być:

• umową ubezpieczenia zawartą z zakładem ubezpieczeń,
• gwarancją handlową udzielaną przez sprzedawcę lub producenta,
• umową serwisową lub abonamentem na naprawy,
• umową zawieraną przez pośrednika na rzecz innego przedsiębiorcy.

Jeżeli stroną nie jest ubezpieczyciel, dokument nie jest polisą, a świadczenie polega na naprawie pojazdu przez gwaranta, art. 812 Kodeksu cywilnego może nie mieć zastosowania. Wtedy trzeba ocenić umowę według jej rzeczywistej treści. Przy zakupie takiej usługi przez internet możliwe jest zastosowanie ogólnych przepisów konsumenckich, w tym art. 27, o ile nie zachodzi ustawowy wyjątek.

Najczęstsze pytania

Czy brak rozpoczęcia ochrony oznacza, że mogę anulować polisę w każdej chwili?

Nie. Termin na odstąpienie jest zwykle liczony od zawarcia umowy albo przekazania wymaganych informacji, a nie od dnia rozpoczęcia ochrony. Po jego upływie trzeba sprawdzić OWU, umowę i możliwość porozumienia stron.

Czy 30 dni przysługuje także przy umowie podpisanej w salonie?

Tak, jeżeli jest to umowa ubezpieczenia zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, a ubezpieczający korzysta z art. 812 § 4 Kodeksu cywilnego. Sposób tradycyjnego zawarcia umowy nie wyłącza tego prawa.

Czy przy ubezpieczeniu kupionym online termin wynosi 14 czy 30 dni?

Dla umowy ubezpieczenia zawartej na odległość termin konsumenta wynosi co do zasady 30 dni. Zwykły 14-dniowy termin z art. 27 nie jest właściwą podstawą dla czynności ubezpieczeniowych.

Co się dzieje, gdy ubezpieczyciel nie poinformował o prawie odstąpienia?

Przy umowie na ponad 6 miesięcy termin z art. 812 § 4 biegnie od dnia, w którym konsument dowiedział się o prawie odstąpienia. Przy umowie zawartej na odległość poważne naruszenie obowiązków informacyjnych z art. 39 ust. 1–3 może pozwolić na odstąpienie w każdym czasie na podstawie art. 41 ustawy o prawach konsumenta.

Czy można wysłać odstąpienie e-mailem?

Trzeba sprawdzić sposób wskazany przez ubezpieczyciela i wymagania właściwego przepisu. Dla bezpieczeństwa warto użyć podpisanego pisma albo oficjalnego formularza elektronicznego ubezpieczyciela oraz zachować potwierdzenie wysłania i treść oświadczenia.

Czy wystarczy nie zapłacić składki?

Nie należy traktować braku zapłaty jako pewnego sposobu rozwiązania umowy. Skutki zależą od polisy, OWU i chwili rozpoczęcia odpowiedzialności, a ubezpieczyciel może dochodzić należności. Bezpieczniej złożyć formalne oświadczenie i uzyskać potwierdzenie statusu umowy.

Podsumowanie

Dobrowolne ubezpieczenie auta można rozwiązać przed rozpoczęciem ochrony, jeżeli istnieje konkretna podstawa ustawowa lub umowna. Najczęściej konsument korzysta z 30-dniowego prawa odstąpienia: na podstawie art. 812 § 4 Kodeksu cywilnego przy umowie na okres dłuższy niż 6 miesięcy albo na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o prawach konsumenta przy umowie zawartej na odległość.

Kluczowe jest prawidłowe obliczenie terminu. Zazwyczaj nie biegnie on od początku ochrony, lecz od zawarcia umowy, poinformowania o jej zawarciu albo późniejszego przekazania wymaganych informacji. Po upływie terminu trzeba analizować OWU, możliwość porozumienia stron oraz ewentualne wprowadzenie w błąd lub inne nieprawidłowości przy sprzedaży.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 812 i 813 – tekst aktu
2. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w szczególności art. 4 ust. 2 oraz art. 39–41 – tekst aktu

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.