Problemy prawne związane z licytacją online, czy kara umowna jest egzekwowalna?
• Data: 2025-07-10 • Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Jakiś czas temu zalicytowałem jeden pojazd na stronie internetowej, niestety w międzyczasie zakupiłem inny, a dziś dostałem informację po 7 dniach od zakończenia aukcji, że ją wygrałem. Rejestrując się na stronie, teoretycznie zgadzałem się na regulamin, ale czy ktoś na tej podstawie ma prawo egzekwować ode mnie kary umowne? Czy jest jakaś podstawa prawna, na którą mogą się powołać, czy to raczej regulaminowy „straszak”? Nie podpisywałem żadnej fizycznej umowy. Niestety regulaminowa kara 20% od kwoty mojego wygranego pojazdu to prawie 15 000 zł, stąd też pytanie, czy w tej sytuacji pozostaje mi tylko zakupić pojazd, którego już nie chcę i nie potrzebuję, czy mam szansę i podstawę do rozmów z właścicielem tej firmy, żeby znacząco obniżyć tę karę ze względu na brak podstawy do egzekwowania tego ode mnie.
.jpg)
Kary umowne dla konsumentów
Tytułem wstępu zacznę od tego, że zgodnie z art. 3851 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Art. 3853 Kodeksu cywilnego wskazuje zaś przykładowy katalog klauzul abuzywnych. Pkt 17 stanowi m.in. o zapisach, które nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego. A zatem samo nałożenie kary za niewywiązanie się z warunków regulaminu nie jest niezgodne z prawem, ale w konkretnych okolicznościach jej wysokość może być uznana za zapis abuzywny. Decyduje jednak sąd, względnie warto zacząć od zgłoszenia sprawy do UOKiK lub nawet do miejskiego rzecznika konsumentów, by poznać ich zdanie, UOKiK może sam wszczynać w tym zakresie postępowania i wpisywać klauzule abuzywne do rejestru i naliczać grzywny dla przedsiębiorców, którzy je stosują, zaś taka klauzula abuzywna nie wiąże klientów przedsiębiorcy.
Natomiast dopóty dany zapis nie zostanie uznany przez UOKiK lub sąd po zakończeniu sprawy cywilnej za abuzywny, to wiąże. Kara może być dochodzona przez serwis przed sądem w toku procesu o zapłatę.
Egzekwowanie kary umownej
Rejestracja na platformie aukcyjnej i udział w licytacji tworzą wiążącą umowę między Panem a platformą. Akceptacja regulaminu podczas rejestracji oznacza, że zgadza się Pan na jego warunki.
Kara umowna jest przewidziana w Kodeksie cywilnym (art. 483-484). Strony mogą ją ustalić w umowie, aby zabezpieczyć swoje interesy w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Wysokość kary umownej musi jednak być rozsądna i proporcjonalna do szkody poniesionej przez stronę poszkodowaną. W przypadku sporu sąd może ewentualnie zmniejszyć wysokość kary, jeśli uzna ją za rażąco wygórowaną, gdy wniesie Pan o miarkowanie na mocy art. 484 § 2: Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Podsumowując, może Pan zgłosić sprawę do UOKiK celem zbadania, czy pkt 12 nie jest klauzulą abuzywną (art. 383 z indeksem 3 pkt 17 kc). Względnie może Pan wytoczyć proces cywilny przed sądem o uznanie klauzuli za abuzywną na ww. podstawie, ale proces to czas i koszty. Nadto nie ma gwarancji, że Pa wygra, tj. że sąd owe 20% uzna za nadmierne, generalnie w umowach kary 20% są częste. Nie wiem jak zdecydowałby sąd w tych okolicznościach.
Ja zalecam negocjacje z platformą i np. polubowne zmniejszenie kary przy opisaniu okoliczności i ww. przepisów. Nadto, w rozmowach z platformą jako kartę przetargową można wykorzystać, że jeśli UOKiK po zgłoszeniu sprawy przez Pana uzna klauzule stosowne w regulaminie za abuzywne, nałoży grzywnę i wpisze spółkę do rejestru firm, które takie zapisy abuzywne stosują, a to wpływa na renomę firmy negatywnie. Warto też wskazać, że platforma aukcyjna ma obowiązek informować użytkownika o wszystkich kosztach związanych z zakupem pojazdu przed złożeniem oferty. Jeśli koszty nie były jasno przedstawione, warto i tę okoliczność wykorzystać jako argument w negocjacjach. Jeśli przelicznik walut wprowadził Pana w błąd, może Pan również powołać się na to w rozmowach z platformą, ale i wskazać ww. uchybienia UOKiK, gdy zdecyduje się Pan na zgłoszenie sprawy urzędowi. Oczywiście mając wątpliwości, nie powinien był Pan licytować, więc nie wiem, jak to oceni UOKiK, ale tutaj Pan nie ryzykuje opłat, nawet gdy urząd nie dopatrzy się naruszeń po stronie platformy.
Niemniej, im więcej argumentów przedstawi Pan najpierw polubownie platformie, następnie UOKiK (gdy z platformą nie dojdzie Pan do porozumienia), tym większe masz szanse na pozytywne rozwiązanie sprawy i chociaż zmniejszenie kary umownej. Wszak szanse na to, że w ogóle w opisanych okolicznościach nie będzie naliczona, są znikome (licytował Pan świadomy i winien był zaczekać do końca wyników, zanim zakupi inne auto, wszak zaakceptował Pan regulamin). Realne jest co najwyżej zmniejszenie kary, wykazując, ze tak wysoka jest rażąca, a platforma się nadmiernie bogaci w sposób nieadekwatny do szkody, jaką poniosła. Jeśli jednak platforma wykaże szkodę w ww. wysokości, karę w tej wysokości trzeba będzie zapłacić (albo zakupić auto, gdy będzie Pan w terminie na uiszczenie opłaty).
Przykłady
Zakup biletów lotniczych online
Pani Maria zarezerwowała bilet na lotnisko, ale w ostatniej chwili musiała odwołać podróż z powodu nagłej choroby. W regulaminie linii lotniczych przewidziana była kara umowna za rezygnację z biletu. Choć kwota była wysoka, wynikała z wcześniejszych postanowień zawartych w umowie. Pani Maria próbowała negocjować obniżenie kary, argumentując, że jej rezygnacja była związana z niezależnymi od niej okolicznościami. Linia lotnicza jednak nie zgodziła się na obniżenie kary, wskazując, że jej wysokość jest zgodna z warunkami umowy, które zaakceptowała przy zakupie.
Zatrudnienie przez agencję pracy tymczasowej
Pan Michał podpisał umowę o pracę tymczasową z agencją zatrudnienia, w której zawarto postanowienie, że w przypadku rozwiązania umowy przez pracownika przed czasem, zostanie nałożona kara umowna. Michał, po kilku tygodniach pracy, zdecydował się zmienić miejsce zatrudnienia i zakończyć umowę. Agencja naliczyła karę umowną, której wysokość była wyższa niż koszty poniesione przez firmę. Michał próbował negocjować zmniejszenie kary, tłumacząc, że warunki umowy były niejasne, a kwota kary wydaje się nadmierna w stosunku do rzeczywistych kosztów agencji. W takiej sytuacji Michał rozważył możliwość zgłoszenia sprawy do UOKiK, aby sprawdzić, czy postanowienie jest abuzywne.
Rezygnacja z usługi telekomunikacyjnej
Pan Janek podpisał umowę z operatorem telefonicznym na świadczenie usług internetowych na 2 lata. Po kilku miesiącach zdecydował się zmienić operatora, ponieważ oferta konkurencji była korzystniejsza. Zgodnie z warunkami umowy, pan Janek musiał zapłacić karę umowną za przedwczesne rozwiązanie umowy. Kwota kary wynosiła 500 zł, co stanowiło dużą część jego miesięcznego wynagrodzenia. Po konsultacji prawnej z prawnikiem, który zwrócił uwagę na możliwość zakwestionowania kary umownej jako rażąco wygórowanej, Janek złożył reklamację do operatora. Operator rozważył obniżenie kary, ponieważ klient wskazał, że świadczył usługi przez ponad połowę okresu umowy, co sprawiło, że kara była nieproporcjonalna do rzeczywistej szkody.
Podsumowanie
Kary umowne w relacjach z konsumentami są powszechnie stosowane, jednak ich wysokość musi być rozsądna i proporcjonalna do poniesionych szkód. Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują możliwość zgłoszenia klauzul abuzywnych do UOKiK lub rozstrzygania sporów przed sądem. W przypadku rażąco wygórowanych kar konsument może starać się o ich zmniejszenie poprzez negocjacje lub powołanie się na przepisy prawa.
Oferta porad prawnych
Oferujemy kompleksowe porady prawne w zakresie analizowania i kwestionowania wysokości kar umownych, w tym identyfikowania klauzul abuzywnych w umowach z konsumentami. Pomagamy również w negocjacjach z firmami w celu zmniejszenia kar lub ich całkowitego uchylenia, bazując na obowiązujących przepisach prawa cywilnego i ochrony konsumentów.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Czy można wypowiedzieć umowę-zlecenie bez okresu wypowiedzenia i bez podania przyczyny?")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Cesja praw z rękojmi po darowiźnie mieszkania, odpowiedzialność dewelopera
» Czy przysługuje odszkodowanie za opóźnione przyłączenie do sieci energetycznej
» Zakaz konkurencji po latach współpracy – czy praca dla dewelopera to już naruszenie umowy?
» Spłata pożyczki po śmierci wierzyciela, prawa i obowiązki spadkobierców
» Problemy z wykonawcą programu ?Czyste Powietrze?
