Czy mogę nałożyć karę na klienta, jeśli zerwał ze mną kontakt i nie odstąpił od umowy?
• Data: 2025-12-03 • Autor: Urszula Trojanowska-Woźniak
Czy mogłabym prosić o przeanalizowanie naszej firmowej umowy sprzedaży? Chodzi nam o sytuację, w której po 14. dniu od podpisania umowy kontakt z klientem się urywa. Klient nie wysłał formalnego odstąpienia od umowy, nie wpłacił również pierwszej transzy. Czy prawnie możemy nałożyć na klienta karę zawartą w umowie sprzedaży?
.jpg)
Prawo konsumenta do odstąpienia od umowy
Po przeanalizowaniu Państwa umowy wskazuję, że bardzo dobrym zabezpieczeniem jest instytucja zadatku. Albowiem zgodnie z art. 394 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), dalej K.c.: „W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony”.
W praktyce przyjęło się, że konsument jest całkowicie zwolniony z obowiązku zapłaty nawet za wykonaną już usługę, jeżeli skorzysta z prawa do odstąpienia od umowy o świadczenie usług, zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Dotyczy to przypadku, gdy przedsiębiorca nie poinformował tego konsumenta o przysługującym mu prawie do odstąpienia od umowy. Tym samym w trakcie okresu, w którym konsument może od niej odstąpić, to przedsiębiorca ponosi koszty związane z wykonywaniem takiej umowy.
Zgodnie z art. 14 ust. 5 dyrektywy 2011/83/UE konsument, który korzysta z przysługującego mu prawa do odstąpienia od „umowy zawieranej poza lokalem przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 2 pkt. 8 w zw. z art. 2 pkt. 1 i 2 dyrektywy 2011/83/UE nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności z tytułu wykonania tego prawa, z zastrzeżeniem odmiennych przepisów art. 13 ust. 2 i art. 14 dyrektywy 2011/83/UE. Na mocy art. 14 ust. 3 dyrektywy 2011/83/UE konsument, który wykonuje prawo do odstąpienia od umowy – po zgłoszeniu względem zainteresowanego przedsiębiorcy żądania wykonania umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa – w trakcie wynoszącego 14 dni okresu na odstąpienie od niej (przewidzianego w art. 9 dyrektywy 2011/83/UE) – powinien zapłacić temu przedsiębiorcy kwotę, która jest proporcjonalna do zakresu świadczeń spełnionych do chwili, w której konsument poinformował przedsiębiorcę o skorzystaniu z prawa do odstąpienia od umowy, względem ogółu świadczeń przewidzianych na podstawie tej umowy. Jednakże TSUE wskazał, że art. 14 ust. 3 dyrektywy 2011/83/UE powinien być interpretowany w związku z art. 14 ust. 4 lit. a) ppkt (i) dyrektywy 2011/83/UE. Wynika z tego, że jeżeli przedsiębiorca przed tym, jak związał się on umową zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa, nie przekazał konsumentowi informacji, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. h) lub art. 6 ust. 1 lit. j) dyrektywy 2011/83/UE, ten konsument nie jest winny jakiejkolwiek zapłaty za wykonane na jego rzecz usługi, w całości lub w części, w trakcie okresu na odstąpienie. Informacje wskazane w art. 6 ust. 1 lit. h) lub art. 6 ust. 1 lit. j) dyrektywy 2011/83/UE dotyczą po pierwsze warunków, terminów oraz procedur korzystania z prawa do odstąpienia od umowy, a po drugie – obowiązku zapłaty przez tego konsumenta kwoty, o której mowa w owym art. 14 ust. 3 dyrektywy 2011/83/UE. Ponadto uchybienie obowiązkowi przekazania informacji, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. h) dyrektywy 2011/83/UE, zgodnie z art. 10 ust. dyrektywy 2011/83/UE, skutkuje przedłużeniem o 12 miesięcy pierwotnego okresu na odstąpienie od umowy, liczonym od końca tego pierwotnego okresu.
Nałożenie kary umownej na konsumenta
Prawo do odstąpienia od umowy, o którym mowa w art. 14 ust. 5 dyrektywy 2011/83/UE, ma na celu ochronę konsumenta w szczególnej sytuacji zawierania umowy poza lokalem przedsiębiorstwa. W tej sytuacji, jak przypomina motyw 21 dyrektywy 2011/83/UE, konsument może być narażony na potencjalną presję psychologiczną lub na element zaskoczenia, niezależnie od tego, czy wizyta przedsiębiorcy była przez konsumenta zamówiona, czy też nie. Zdaniem TSUE udzielenie przed zawarciem umowy informacji o tym prawie do odstąpienia od umowy ma dla takiego konsumenta zasadnicze znaczenie i pozwala mu na podjęcie świadomej decyzji co do tego, czy związać się taką umową (wyrok TSUE z 23.01.2019 r., Walbusch Walter Busch, C-430/17, pkt 45, 46). Wynika z tego, że w sytuacji, gdy przed zawarciem umowy zawieranej poza lokalem przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 2 pkt 8 dyrektywy 2011/83, przedsiębiorca nie przekazuje konsumentowi informacji, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. h) lub art. 6 ust. 1 lit. j) dyrektywy 2011/83/UE, a ten konsument korzysta z przysługującego mu prawa do odstąpienia od umowy, przepisy art. 14 ust. 4 lit. a) ppkt (i) dyrektywy 2011/83/UE w zw. z art. 14 ust. 5 dyrektywy 2011/83/UE zwalniają owego konsumenta z wszelkiego obowiązku zapłacenia temu przedsiębiorcy ceny usługi wykonanej przez przedsiębiorcę w trakcie okresu na odstąpienie.
Mając na uwadze powyższe, spełnili Państwo obowiązek poinformowania konsumenta o możliwości odstąpienia od umowy, zatem jeżeli konsument nie przystąpi do realizacji przedmiotu umowy, jak również nie złoży skutecznego odstąpienia od umowy w terminie 14 dni, jak najbardziej można go obciążyć karą umowną z tego tytułu.
Przykłady
Odstąpienie od umowy remontowej zawartej w domu klienta
Pan Andrzej zaprasza do siebie przedstawiciela firmy remontowej w celu omówienia zakresu prac. W trakcie wizyty dochodzi do podpisania umowy o wykonanie remontu łazienki. Przedsiębiorca nie przekazuje jednak informacji o prawie do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Po kilku dniach pan Andrzej zmienia zdanie i składa oświadczenie o rezygnacji z usługi. Firma, która zaczęła już przygotowania, domaga się zapłaty za poniesione koszty. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, ponieważ przedsiębiorca nie poinformował o prawie do odstąpienia, klient nie ponosi żadnych kosztów, nawet za rozpoczęte działania.
Zwrot towaru zakupionego podczas prezentacji domowej
Pani Krystyna podczas domowej prezentacji zestawu garnków decyduje się na zakup i podpisuje umowę sprzedaży. Sprzedawca nie informuje jej jednak o możliwości odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Po kilku dniach kobieta decyduje, że nie chce korzystać z oferty i przesyła oświadczenie o odstąpieniu. Choć produkty zostały już dostarczone, a przedsiębiorca żąda częściowej zapłaty, zgodnie z prawem – z uwagi na brak informacji o prawie do odstąpienia – pani Krystyna nie ponosi żadnych kosztów, a umowa zostaje skutecznie rozwiązana.
Rezygnacja z kursu zawartego poza lokalem szkoły językowej
Pan Marek podpisuje umowę na kurs językowy z przedstawicielem szkoły, który zaczepił go w galerii handlowej. Płaci zadatek i otrzymuje dostęp do materiałów online. Przedsiębiorca nie przekazuje jednak informacji o przysługującym prawie do odstąpienia od umowy. Po kilku dniach pan Marek decyduje się zrezygnować z kursu i składa stosowne oświadczenie. Szkoła twierdzi, że zadatek przepada, ale zgodnie z przepisami – w związku z brakiem informacji o prawie do odstąpienia – klientowi przysługuje zwrot pełnej kwoty.
Podsumowanie
Artykuł dotyczy prawa konsumenta do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Zgodnie z unijną dyrektywą 2011/83/UE, jeśli przedsiębiorca nie poinformuje konsumenta o przysługującym mu prawie do odstąpienia, ten nie ponosi żadnych kosztów – nawet za wykonaną usługę. Obowiązek informacyjny jest kluczowy: jego niedopełnienie skutkuje m.in. przedłużeniem prawa do odstąpienia o 12 miesięcy. Natomiast jeśli konsument został prawidłowo poinformowany, ale nie odstąpi od umowy w terminie i nie przystąpi do jej realizacji, można nałożyć na niego karę umowną. Artykuł podkreśla też znaczenie zadatku jako zabezpieczenia umowy.
Oferta porad prawnych
Masz wątpliwości dotyczące prawa do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa? Skorzystaj z naszych porad prawnych online! Pomożemy Ci zrozumieć Twoje prawa i wskażemy możliwe rozwiązania Twojej sprawy. Profesjonalne wsparcie – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Nie czekaj, już dziś skontaktuj się z nami!
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Czy można rozwiązać umowę dobrowolnego ubezpieczenia auta przed jej startem?")
.jpg "Wykonanie umowy wykończeniowej po sprzedaży")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Cesja praw z rękojmi po darowiźnie mieszkania, odpowiedzialność dewelopera
» Czy przysługuje odszkodowanie za opóźnione przyłączenie do sieci energetycznej
» Zakaz konkurencji po latach współpracy – czy praca dla dewelopera to już naruszenie umowy?
» Spłata pożyczki po śmierci wierzyciela, prawa i obowiązki spadkobierców
» Problemy z wykonawcą programu ?Czyste Powietrze?
