Odpowiedzialność pracownika za przeterminowany towar w sklepie, przepisy prawa pracy
• Data: 2026-01-15 • Autor: Wioletta Dyl
Pracuję w sklepie spożywczym, w którym każdy z pracowników ma wyznaczone półki do kontroli dat ważności produktów. Zbliżający się termin przydatności do spożycia zgłaszamy kierownikowi, który decyduje o przecenie. Jeżeli jednak coś przeoczymy, a nie ma przedstawiciela handlowego mogącego wymienić towar, to musimy go kupić na własny koszt. Do tej pory była to praktyka nieformalna – jedni płacili, inni nie. Niedawno pracodawca wprowadził regulamin dotyczący kontroli terminów ważności i chciałabym wiedzieć, czy takie rozwiązanie jest zgodne z prawem pracy.
.jpg)
Zasada ogólna – kto ponosi ryzyko prowadzenia działalności
Zgodnie z art. 117 § 2 Kodeksu pracy pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, w tym również za szkody wynikające z działania w granicach dopuszczalnego ryzyka. Oznacza to, że niesprzedanie towaru w terminie i związane z tym straty obciążają pracodawcę, a nie pracownika.
Obowiązki pracownika w zakresie kontroli towaru
Pracodawca może jednak wprowadzić obowiązki związane z kontrolą półek sklepowych – w tym sprawdzanie dat ważności i raportowanie przeterminowanych produktów. Jeżeli kontrola terminów przydatności do spożycia i zgłaszanie braków znajdują się w zakresie obowiązków pracownika, to należy je wykonywać z należytą starannością.
Odpowiedzialność materialna pracownika
Zgodnie z art. 114 k.p. pracownik ponosi odpowiedzialność materialną, jeśli wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków ze swojej winy wyrządzi pracodawcy szkodę. Artykuł 115 k.p. wskazuje, że odpowiedzialność ta obejmuje jedynie rzeczywistą stratę i normalne następstwa działania lub zaniechania.
Oznacza to, że pracownik może być pociągnięty do odpowiedzialności tylko w przypadku zawinionego niewywiązywania się z obowiązków, np. niedokładnego raportowania.
Zakaz automatycznych potrąceń z wynagrodzenia
Nie jest dopuszczalne, aby pracodawca samodzielnie potrącał z wynagrodzenia pracownika dowolne kwoty tytułem szkody. Zgoda na potrącenie może dotyczyć tylko konkretnego zdarzenia i kwoty. Automatyczne czy „na przyszłość” – są niezgodne z prawem. W razie braku dobrowolnej zgody pracownika, pracodawca nie może obniżyć wypłaty.
Ciężar dowodu i orzecznictwo sądowe
To pracodawca musi udowodnić winę pracownika. Pracownik natomiast może bronić się, wykazując współodpowiedzialność innych osób albo samego pracodawcy.
Przykładem jest wyrok Sądu Najwyższego z 5 maja 1999 r. (I PKN 680/98), w którym podkreślono, że zobowiązanie do naprawienia szkody powstaje w przypadku uchybienia któremukolwiek obowiązkowi pracowniczemu.
Warto wskazać także wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z 18 sierpnia 2017 r. (IX W 1477/17), w którym sąd uznał pracownika odpowiedzialnym za dopuszczenie do sprzedaży przeterminowanego towaru.
Regulamin pracodawcy
Wprowadzony regulamin nie jest sprzeczny z prawem. Porządkuje sytuację i zastępuje wcześniejsze nieformalne praktyki, takie jak zmuszanie pracowników do kupowania przeterminowanych produktów. Przewiduje odpowiedzialność tylko w przypadku winy pracownika i wskazuje tryb rozliczenia – nie poprzez samowolne potrącenia z pensji, lecz wpłatę do kasy sklepu udowodnionej straty.
Podsumowanie
Pracodawca może powierzyć pracownikom obowiązek kontroli dat przydatności i zgłaszania towarów do przeceny. Odpowiedzialność finansowa pracownika pojawia się tylko w razie zawinionego niewykonania obowiązków. Pracodawca nie może jednak dokonywać automatycznych potrąceń z wynagrodzenia. To on ma obowiązek udowodnić winę pracownika i wysokość szkody. Wprowadzenie regulaminu należy uznać za zgodne z prawem pracy.
Przykłady
Przykład 1
Pracownik sklepu przeoczył kilka jogurtów, które miały upływającą datę ważności, mimo że codziennie miał obowiązek je kontrolować. Produkty zostały znalezione przez sanepid. Pracodawca może dochodzić od pracownika pokrycia strat, jeżeli udowodni jego winę.
Przykład 2
Pracownik zgłaszał przeterminowany towar kierownikowi, ale ten zaniechał dalszych działań. W takim przypadku pracownik nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ dopełnił swoich obowiązków.
Przykład 3
Pracodawca chciał potrącić z pensji 200 zł za przeterminowaną wędlinę, nie mając zgody pracownika. Takie działanie jest bezprawne – pracownik może się odwołać i żądać wypłaty pełnego wynagrodzenia.
Oferta porad prawnych
Jeżeli masz podobny problem w pracy lub chcesz sprawdzić, czy regulamin w Twoim miejscu pracy jest zgodny z prawem, skontaktuj się z nami. Przygotujemy indywidualną opinię prawną dopasowaną do Twojej sytuacji.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1999 r. I PKN 680/98
8. Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2017 r. IX W 1477/17
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Rezygnacja ze studiów online, czy trzeba płacić za udostępnione materiały")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Cesja praw z rękojmi po darowiźnie mieszkania, odpowiedzialność dewelopera
» Czy przysługuje odszkodowanie za opóźnione przyłączenie do sieci energetycznej
» Zakaz konkurencji po latach współpracy – czy praca dla dewelopera to już naruszenie umowy?
» Spłata pożyczki po śmierci wierzyciela, prawa i obowiązki spadkobierców
» Problemy z wykonawcą programu ?Czyste Powietrze?
