Spłata pożyczki po śmierci wierzyciela, prawa i obowiązki spadkobierców
• Data: 2026-01-20 • Autor: Aleksandra Pofit
Mój mąż zawarł umowę pożyczki z prywatną osobą na kwotę 50 tys. zł, z obowiązkiem zwrotu 55 tys. zł do końca grudnia 2024 roku. W umowie zapisano dodatkową sankcję – 500 zł za każdy dzień opóźnienia. Nieformalnie strony ustaliły, że termin spłaty jest elastyczny i w razie potrzeby można się spóźnić nawet kilka miesięcy. Niestety pożyczkodawca zmarł jesienią 2024 roku. Obecnie kobieta, z którą mieszkał, żąda od mojego męża natychmiastowej spłaty całości długu, grożąc sądem i doliczaniem wysokich kwot za opóźnienie. Zastanawiam się, czy ma ona do tego prawo i jakie konsekwencje mogą nas czekać.
.jpg)
Kto może żądać spłaty pożyczki
Spłaty pożyczki po śmierci wierzyciela może żądać wyłącznie jego spadkobierca. Osoba powołująca się na dziedziczenie powinna przedstawić prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Bez tego jej żądania są bezpodstawne. Spłata na rzecz osoby nieuprawnionej mogłaby doprowadzić do sytuacji, w której dłużnik musiałby regulować zobowiązanie ponownie wobec faktycznego spadkobiercy.
Skuteczność zapisu o karze umownej
Żądanie 500 zł za każdy dzień opóźnienia należy ocenić krytycznie. Tego rodzaju zapis stanowi karę umowną, a zgodnie z kodeksem cywilnym kara umowna może dotyczyć wyłącznie świadczeń niepieniężnych. W przypadku opóźnienia w spłacie długu pieniężnego wierzycielowi przysługują wyłącznie odsetki ustawowe lub umowne, ale nie kara umowna.
Odsetki od pożyczki uregulowane są w art. 359 k.c. i nie mogą przekraczać ustawowego maksimum. W konsekwencji zapis o 500 zł dziennie jest nieskuteczny.
Możliwość rozłożenia długu na raty
W toku postępowania sądowego zawsze istnieje możliwość zawarcia ugody i rozłożenia długu na raty. Sąd, biorąc pod uwagę sytuację dłużnika, może również uwzględnić wniosek o spłatę w częściach, aby nie obciążać nadmiernie strony zobowiązanej.
Przepisy kodeksu cywilnego
Art. 720 k.c. stanowi:
„Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.”
Zgodnie z art. 922 k.c.:
„Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.”
Oznacza to, że roszczenie z tytułu pożyczki staje się elementem spadku.
Złożenie świadczenia do depozytu sądowego
Jeżeli dłużnik nie ma pewności, komu powinien spłacić zobowiązanie, może skorzystać z instytucji depozytu sądowego (art. 692 i nast. k.p.c.). Z chwilą złożenia pieniędzy do depozytu dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku zapłaty odsetek, a jego sytuacja prawna staje się bezpieczna. Wniosek składa się do sądu właściwego ze względu na miejsce wykonania zobowiązania lub zamieszkania wierzyciela. W przypadku nieznanego wierzyciela – do sądu miejsca zamieszkania dłużnika.
Podsumowanie
Po śmierci wierzyciela pożyczka nie przepada, lecz wchodzi do spadku. Żądać jej spłaty mogą jedynie spadkobiercy, po przedstawieniu stosownych dokumentów. Zapis o karze 500 zł za dzień zwłoki jest nieskuteczny, gdyż przy długu pieniężnym dopuszczalne są wyłącznie odsetki. Dłużnik, chcąc zabezpieczyć się przed ryzykiem, może złożyć pieniądze do depozytu sądowego. W sądzie istnieje również możliwość uzgodnienia spłaty w ratach.
Przykłady
Przykład 1
Pan Adam pożyczył 20 tys. zł. Po śmierci wierzyciela jego dzieci przedstawiły akt poświadczenia dziedziczenia. Pan Adam mógł legalnie spłacić zobowiązanie na ich rzecz.
Przykład 2
Pani Maria miała w umowie zapis o 1000 zł kary dziennej za opóźnienie. Sąd uznał ten zapis za nieważny i dopuścił jedynie naliczanie odsetek ustawowych.
Przykład 3
Pan Tomasz nie wiedział, komu zwrócić dług po śmierci wierzyciela. Złożył pieniądze do depozytu sądowego, unikając w ten sposób narastania odsetek i sporu sądowego.
Oferta porad prawnych
Jeśli masz podobny problem i potrzebujesz indywidualnej analizy swojej sytuacji prawnej, skontaktuj się z nami – przygotujemy dla Ciebie szczegółową poradę i wskażemy najlepsze rozwiązanie.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Jak zgodnie z prawem rozwiązać umowę z klientem, który przestał płacić za świadczone usługi?")
.jpg "Rezygnacja ze studiów online a obowiązek zapłaty całego semestru")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Cesja praw z rękojmi po darowiźnie mieszkania, odpowiedzialność dewelopera
» Czy przysługuje odszkodowanie za opóźnione przyłączenie do sieci energetycznej
» Zakaz konkurencji po latach współpracy – czy praca dla dewelopera to już naruszenie umowy?
» Spłata pożyczki po śmierci wierzyciela, prawa i obowiązki spadkobierców
» Problemy z wykonawcą programu ?Czyste Powietrze?
