Umowa o zakazie konkurencji, kiedy jest ważna i co może zrobić pracownik
• Data: 2026-01-02 • Autor: Marcelina Mazurkiewicz
Od kilku lat pracuję w jednej firmie, jednak niedawno dostałem lepszą propozycję zatrudnienia w konkurencyjnej spółce. Chciałbym z niej skorzystać, ale wcześniej podpisałem umowę o zakazie konkurencji. Mam wątpliwości, czy dokument ten jest sporządzony prawidłowo i czy pracodawca faktycznie może żądać ode mnie zapłaty kary umownej, jeśli zdecyduję się odejść. Słyszałem, że w przypadku innego pracownika firma sama wypowiedziała taką umowę po krótkim czasie, dlatego chciałbym zrozumieć, jakie mam prawa i obowiązki.
.jpg)
Umowa o zakazie konkurencji w świetle Kodeksu pracy
Zgodnie z art. 101¹ Kodeksu pracy, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani pracować dla podmiotu prowadzącego taką działalność, jeśli zawarto odpowiednią umowę.
Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy (art. 101² §1–3 k.p.) jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy pracownik miał dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Taka umowa musi:
-
mieć formę pisemną,
-
określać czas obowiązywania zakazu,
-
precyzować wysokość odszkodowania należnego pracownikowi (co najmniej 25% wynagrodzenia z okresu poprzedzającego ustanie pracy).
Brak wskazania odszkodowania lub niezachowanie formy pisemnej czyni umowę nieważną. W przedstawionej sytuacji dokument zawiera wszystkie wymagane elementy: jest podpisany, określa zakres działalności konkurencyjnej, okres obowiązywania oraz odszkodowanie nawet wyższe niż wymagane przez przepisy. Pod tym względem jest on prawidłowy i skuteczny.
Swoboda umów i ograniczenia
Na mocy art. 353¹ Kodeksu cywilnego strony mogą ułożyć treść umowy według własnego uznania, o ile nie sprzeciwia się to przepisom prawa ani zasadom współżycia społecznego. Z kolei art. 58 k.c. stanowi, że czynność prawna sprzeczna z ustawą lub zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
W kontekście zakazu konkurencji należy zatem sprawdzić:
-
wysokość kary umownej – powinna być proporcjonalna do potencjalnej szkody i odszkodowania przysługującego pracownikowi; zbyt wysoka kara może zostać w sądzie obniżona,
-
czas trwania zakazu – powinien być rozsądny i adekwatny do stopnia dostępu do informacji pracodawcy.
W analizowanej sytuacji długość zakazu jest standardowa, a kara – choć wysoka – może zostać zredukowana przez sąd, jeśli okaże się rażąco wygórowana.
Możliwość wypowiedzenia umowy
Jeżeli w samej umowie przewidziano możliwość jej wypowiedzenia przez pracodawcę (np. w §5 pkt 5), to ma on prawo z niej skorzystać. W takiej sytuacji zakaz konkurencji przestaje obowiązywać po upływie okresu wypowiedzenia, a pracownik może podjąć zatrudnienie u konkurencji bez konsekwencji finansowych.
Podsumowanie
Umowa o zakazie konkurencji jest ważna, jeśli spełnia wymogi formalne i materialne określone w Kodeksie pracy. W przedstawionym przypadku dokument wydaje się sporządzony prawidłowo, a pracodawca ma prawo domagać się kary umownej w razie jej naruszenia. Wysokość tej kary może jednak zostać poddana ocenie sądu, jeśli byłaby nieproporcjonalna.
Przykłady
Przykład 1
Pracownik działu sprzedaży podpisał umowę o zakazie konkurencji na 6 miesięcy po odejściu z firmy, z odszkodowaniem równym 30% wynagrodzenia. Po trzech miesiącach pracodawca przestał wypłacać odszkodowanie – zakaz automatycznie przestał obowiązywać.
Przykład 2
Specjalista IT przeszedł do konkurencyjnej firmy mimo obowiązującego zakazu. Pracodawca zażądał zapłaty kary umownej w wysokości 40 000 zł. Sąd uznał, że kara jest nadmierna i obniżył ją o połowę.
Przykład 3
Były menedżer podpisał zakaz konkurencji na rok, jednak po sześciu miesiącach pracodawca zlikwidował dział, w którym pracował. Uznał, że przyczyny uzasadniające zakaz ustały – umowa przestała obowiązywać z mocy prawa.
Oferta porad prawnych
Jeżeli masz wątpliwości co do ważności swojej umowy o zakazie konkurencji lub chcesz ją bezpiecznie rozwiązać, skontaktuj się z nami. Przygotujemy indywidualną analizę i wskażemy możliwe rozwiązania prawne.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Rezygnacja ze studiów online, czy trzeba płacić za udostępnione materiały")
.jpg "Analiza umowy z firmą windykacyjną, na co zwrócić uwagę")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Cesja praw z rękojmi po darowiźnie mieszkania, odpowiedzialność dewelopera
» Czy przysługuje odszkodowanie za opóźnione przyłączenie do sieci energetycznej
» Zakaz konkurencji po latach współpracy – czy praca dla dewelopera to już naruszenie umowy?
» Spłata pożyczki po śmierci wierzyciela, prawa i obowiązki spadkobierców
» Problemy z wykonawcą programu ?Czyste Powietrze?
