Stary kredyt hipoteczny i ugoda z windykatorem – co zrobić?

Nie podpisuj ugody pod presją czasu

Firma windykacyjna może wyznaczyć termin na przyjęcie swojej propozycji, ale nie może zmusić dłużnika do podpisania ugody. Termin typu „do jutra” nie zastępuje analizy prawnej. Przy długu sięgającym kilkunastu lub kilkudziesięciu lat podpisanie dokumentu bez sprawdzenia jego treści jest szczególnie ryzykowne.

Ugoda ma sens tylko wtedy, gdy przedstawia realne ustępstwo wierzyciela, dokładnie określa saldo i sposób naliczania odsetek, zamyka spór po wykonaniu uzgodnionych płatności oraz przewiduje raty możliwe do regulowania. Rata 1700 zł, której dłużnik obiektywnie nie jest w stanie płacić, może jedynie odsunąć problem i spowodować powstanie kolejnych kosztów.

Przed podjęciem decyzji warto przesłać wierzycielowi pisemną informację, że dokumenty są analizowane, a prośba o ich udostępnienie nie stanowi uznania długu ani zrzeczenia się zarzutu przedawnienia. Nie należy też składać deklaracji, że dług na pewno istnieje w podanej wysokości.

Czy licytacja mieszkania powinna zamknąć kredyt hipoteczny?

Nie zawsze. Po prawomocnym przysądzeniu własności hipoteka i inne prawa obciążające nieruchomość co do zasady wygasają, a wierzyciel hipoteczny uzyskuje prawo do zaspokojenia z ceny sprzedaży według planu podziału. Jeżeli jednak cena uzyskana na licytacji, po uwzględnieniu kosztów egzekucji i wierzycieli mających pierwszeństwo, nie wystarczyła na spłatę całej wierzytelności, niezaspokojona część osobistego długu kredytobiorcy mogła pozostać.

Dlatego nie wolno opierać się wyłącznie na przekonaniu, że sprzedaż mieszkania zakończyła sprawę. Należy uzyskać postanowienie o przysądzeniu własności, prawomocny plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji, informację o kwocie przekazanej wierzycielowi hipotecznemu oraz późniejsze rozliczenie kapitału, odsetek i kosztów.

Jak sprawdzić przedawnienie starego długu?

Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Roszczenie banku lub innego przedsiębiorcy związane z działalnością gospodarczą przedawnia się co do zasady po 3 latach, liczonych osobno od daty wymagalności danego roszczenia. Jeżeli jednak wierzytelność została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, ugodą sądową albo innym wskazanym w ustawie tytułem, znaczenie może mieć termin 6-letni. Dla odsetek należnych w przyszłości nadal zasadnicze znaczenie ma termin 3-letni.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany między innymi przez czynność przed sądem lub organem egzekucyjnym podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia albo zaspokojenia roszczenia, a także przez uznanie roszczenia przez dłużnika. Po przerwaniu termin biegnie na nowo, przy czym w czasie postępowania sądowego lub egzekucyjnego nie rozpoczyna ponownie biegu aż do zakończenia tego postępowania.

W sprawie obejmującej kredyt sprzed wielu lat trzeba odtworzyć całą chronologię: wypowiedzenie umowy, wymagalność długu, wydanie tytułu, nadanie klauzuli wykonalności, wszczęcie i zakończenie każdej egzekucji, sprzedaż wierzytelności, zawarcie ugody oraz późniejsze płatności. Dodatkowo do terminów rozpoczętych przed zmianą przepisów w 2018 r. mogą mieć zastosowanie przepisy przejściowe. Bez tych danych nie można odpowiedzialnie stwierdzić, że cały dług jest przedawniony.

W relacji przedsiębiorca–konsument po upływie terminu przedawnienia przedsiębiorca co do zasady nie może skutecznie domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi. Nadal jednak trzeba sprawdzić, czy termin rzeczywiście upłynął i czy nie doszło do jego przerwania albo późniejszego zrzeczenia się zarzutu.

Jak ugoda z 2019 r. wpływa na przedawnienie?

Podpisanie ugody nie ma jednego, identycznego skutku w każdej sprawie. Jeżeli roszczenie nie było jeszcze przedawnione, uznanie długu w ugodzie mogło przerwać bieg przedawnienia i uruchomić go na nowo. Trzeba wtedy ustalić również, kiedy poszczególne raty z ugody stały się wymagalne oraz czy wierzyciel później wszczął postępowanie sądowe lub egzekucyjne.

Jeżeli roszczenie było już przedawnione, ugoda może w określonych okolicznościach zostać uznana za zrzeczenie się zarzutu przedawnienia. Nie dzieje się to jednak automatycznie tylko dlatego, że dokument nazwano ugodą. Z treści oświadczeń i okoliczności zawarcia umowy musi wynikać rzeczywista, dostatecznie wyraźna wola rezygnacji z zarzutu. Znaczenie mają między innymi zakres wiedzy dłużnika, brzmienie ugody, wzajemne ustępstwa i późniejsze zachowanie stron.

Nowa ugoda może ponownie potwierdzić wysokie saldo, objąć odsetki i koszty oraz utrudnić późniejszą obronę. Dlatego przed jej podpisaniem należy porównać żądaną kwotę z dokumentami źródłowymi i rozważyć, czy proponowana redukcja zadłużenia rzeczywiście rekompensuje ryzyko prawne.

Jakich dokumentów żądać od firmy windykacyjnej?

Wierzyciel powinien wykazać zarówno podstawę swojej legitymacji, jak i wysokość dochodzonej należności. W praktyce należy zażądać co najmniej:

• umowy kredytu, wypowiedzenia i dokumentu wskazującego datę wymagalności całego zadłużenia;
• umowy cesji albo dokumentów potwierdzających nieprzerwany łańcuch nabycia wierzytelności;
• tytułu egzekucyjnego, klauzuli wykonalności oraz postanowień dotyczących następstwa prawnego wierzyciela;
• wykazu wszystkich postępowań sądowych i egzekucyjnych z datami ich wszczęcia i zakończenia;
• planu podziału kwoty uzyskanej z licytacji mieszkania oraz informacji, ile otrzymał wierzyciel hipoteczny;
• pełnego rozliczenia kapitału, odsetek, kosztów, wpłat dłużnika i kwot uzyskanych w egzekucji;
• ugody z 2019 r., wszystkich aneksów, harmonogramów i rozliczenia jej wykonania;
• projektu nowej ugody wraz z jednoznacznym wskazaniem kwoty umarzanej po terminowej spłacie.

Do czasu wyjaśnienia sprawy nie warto dokonywać symbolicznej wpłaty, prosić o rozłożenie długu na raty ani podpisywać oświadczenia o uznaniu salda. Takie zachowania mogą zostać wykorzystane jako dowód uznania roszczenia.

Kiedy rozważyć upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencka jest rozwiązaniem dla osoby fizycznej, która stała się niewypłacalna, czyli utraciła zdolność wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa przewiduje domniemanie niewypłacalności, gdy opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań przekracza 3 miesiące. Postępowanie może być prowadzone także wtedy, gdy istnieje tylko jeden wierzyciel.

Na etapie ogłaszania upadłości kluczowe jest ustalenie niewypłacalności. Przyczyny jej powstania są szczegółowo oceniane później i mogą wpłynąć na sposób oddłużenia. Upadłość nie oznacza więc automatycznego i natychmiastowego skasowania długu. Majątek wchodzący do masy upadłości przejmuje syndyk i może go sprzedać. Dotyczy to również samochodu, jeżeli nie zachodzi ustawowe wyłączenie i jego sprzedaż jest ekonomicznie uzasadniona.

Po likwidacji majątku sąd może ustalić plan spłaty odpowiedni do możliwości zarobkowych dłużnika, kosztów jego utrzymania, potrzeb mieszkaniowych oraz sytuacji osób pozostających na jego utrzymaniu. Standardowy plan może trwać do 36 miesięcy. Jeżeli dłużnik doprowadził do niewypłacalności lub istotnie ją zwiększył umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, plan może zostać ustalony na okres od 36 do 84 miesięcy. W wyjątkowych sytuacjach trwałej niezdolności do jakichkolwiek spłat możliwe jest umorzenie zobowiązań bez planu, a przy niezdolności o charakterze przejściowym – warunkowe umorzenie.

Po prawidłowym wykonaniu planu pozostałe zobowiązania objęte oddłużeniem są umarzane. Nie wszystkie długi podlegają jednak umorzeniu. Wyłączone są między innymi alimenty, niektóre renty odszkodowawcze, grzywny i obowiązki naprawienia szkody wynikające z przestępstwa, a także zobowiązania umyślnie nieujawnione, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek składa się do sądu upadłościowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Zadłużonych. Opłata od wniosku wynosi 30 zł. Wniosek powinien rzetelnie przedstawiać przyczyny niewypłacalności, majątek i jego szacunkową wartość, wszystkich wierzycieli, terminy płatności, wierzytelności sporne, zabezpieczenia, dochody, koszty utrzymania oraz wymagane informacje o wcześniejszych czynnościach majątkowych.

Brak majątku nie wyklucza sam w sobie ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Nie wolno jednak zatajać składników majątku, wierzycieli ani wcześniejszych rozporządzeń. Nierzetelne dane mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym odmowy oddłużenia. Przed złożeniem wniosku warto również porównać upadłość z realną ugodą lub układem konsumenckim, zwłaszcza gdy dłużnik ma stabilne dochody i może spłacić rozsądną część zobowiązań bez likwidacji całego majątku.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, dlaczego przy starym zadłużeniu nie wystarcza sama data zawarcia umowy kredytu.

Najczęstsze pytania

Czy firma windykacyjna może dać tylko jeden dzień na podpisanie ugody?

Może ograniczyć czas obowiązywania własnej oferty, ale nie może zmusić dłużnika do jej przyjęcia. Presja czasu jest argumentem za wstrzymaniem podpisu i żądaniem kompletu dokumentów, a nie za pochopnym uznaniem długu.

Czy podpisanie ugody zawsze odbiera zarzut przedawnienia?

Nie zawsze. Dla roszczenia nieprzedawnionego uznanie może przerwać bieg terminu. Przy roszczeniu już przedawnionym trzeba zbadać, czy dłużnik rzeczywiście zrzekł się zarzutu przedawnienia. Decydują treść ugody i okoliczności jej zawarcia.

Czy sprzedaż mieszkania przez komornika kasuje cały kredyt?

Nie, jeżeli kwota przypadająca wierzycielowi z ceny sprzedaży była niższa niż należność. Hipoteka na sprzedanej nieruchomości co do zasady wygasa, ale niezaspokojona część osobistego zobowiązania kredytobiorcy może pozostać.

Czy można ogłosić upadłość przy jednym wierzycielu?

Tak. W postępowaniu konsumenckim ustawa dopuszcza ogłoszenie upadłości także wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela, o ile jest niewypłacalny i spełnia pozostałe wymagania.

Czy brak majątku wyklucza upadłość konsumencką?

Nie. Brak majątku nie jest samodzielną przeszkodą do ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Dłużnik musi jednak ujawnić cały majątek, dochody, wierzycieli i wcześniejsze czynności oraz liczyć się z oceną swoich możliwości zarobkowych przy ustalaniu planu spłaty.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najbezpieczniejszym pierwszym krokiem nie jest podpisanie kolejnej ugody, lecz zebranie dokumentów i odtworzenie pełnej historii zadłużenia. Trzeba ustalić, ile wierzyciel otrzymał po licytacji, czy prawidłowo obliczył saldo, kiedy i w jaki sposób przerywano przedawnienie oraz jaki skutek wywołała ugoda z 2019 r.

Jeżeli po tej analizie okaże się, że dług jest skutecznie wymagalny, a możliwa rata pozostaje poza realnymi możliwościami budżetu, należy porównać negocjowaną ugodę z upadłością konsumencką lub układem konsumenckim. Upadłość może prowadzić do oddłużenia, lecz wymaga pełnej jawności, może objąć majątek i zwykle nie kończy się natychmiastowym umorzeniem całego zobowiązania.

Źródła:

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 117–125 – tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 1000 – tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468.
• Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, w szczególności art. 10, art. 11 oraz art. 491¹–491²³ – tekst ustawy; tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 913.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2020 r., II CSK 79/19 – orzeczenie dotyczące uznania roszczenia i zrzeczenia się zarzutu przedawnienia.
• Ministerstwo Sprawiedliwości – praktyczny poradnik dotyczący upadłości konsumenckiej i układu konsumenckiego.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.