Rozwiązanie umowy zlecenia z powodu nagłej choroby

Wypowiedzenie czy odstąpienie od umowy zlecenia?

W opisanej sytuacji właściwym rozwiązaniem jest najczęściej wypowiedzenie umowy zlecenia, a nie odstąpienie od niej. Wypowiedzenie kończy stosunek prawny na przyszłość. Odstąpienie co do zasady prowadzi natomiast do traktowania umowy tak, jakby nie została zawarta, i wymaga wyraźnej podstawy ustawowej albo odpowiedniego postanowienia umownego.

Klasyczna umowa zlecenia została uregulowana w art. 734 Kodeksu cywilnego i dotyczy dokonania czynności prawnej dla dającego zlecenie. Do wielu umów potocznie nazywanych zleceniem, których przedmiotem jest wykonywanie usług, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu na podstawie art. 750 KC.

Samo podpisanie umowy kilka dni wcześniej nie daje automatycznie prawa do odstąpienia. Konsumenckie prawo odstąpienia w terminie 14 albo 30 dni dotyczy przede wszystkim sytuacji, w której konsument nabywa usługę od przedsiębiorcy na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa. Osoba, która zobowiązała się świadczyć usługę jako zleceniobiorca, zazwyczaj nie korzysta z tego uprawnienia tylko dlatego, że umowę zawarto przez internet lub poza siedzibą zleceniodawcy.

Czy nagła choroba jest ważnym powodem wypowiedzenia?

Choroba może stanowić ważny powód wypowiedzenia, zwłaszcza gdy pojawiła się nagle, jest odpowiednio udokumentowana i obiektywnie uniemożliwia wykonanie umówionych czynności. Nie należy jednak przyjmować, że każde zwolnienie lekarskie automatycznie przesądza sprawę. Znaczenie mają między innymi rodzaj choroby, charakter usług, przewidywany czas niezdolności, możliwość wykonania zlecenia w innym terminie oraz treść samej umowy.

W orzecznictwie podkreśla się, że ocena ważnego powodu wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i charakteru relacji stron. Dlatego w wypowiedzeniu warto krótko opisać, dlaczego stan zdrowia uniemożliwia realizację zlecenia, a w razie sporu zachować dokument potwierdzający tę okoliczność.

Zwolnienie lekarskie jest dokumentem dotyczącym niezdolności do pracy i może mieć znaczenie dla świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, jeżeli zleceniobiorca podlega temu ubezpieczeniu. Nie zastępuje jednak oświadczenia o wypowiedzeniu umowy ani nie zwalnia z obowiązku poinformowania zleceniodawcy o braku możliwości wykonania usług.

Co wynika z art. 746 Kodeksu cywilnego?

Dla zleceniobiorcy kluczowy jest art. 746 § 2 KC:

„Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.”

Jednocześnie art. 746 § 3 KC stanowi, że nie można z góry zrzec się uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów. Oznacza to, że nawet umowa zawarta na czas oznaczony nie może całkowicie wyłączyć takiego uprawnienia.

Strony mogą jednak uregulować sposób wypowiedzenia, termin wypowiedzenia oraz rozliczenia po zakończeniu współpracy. Z tego powodu przed złożeniem oświadczenia trzeba sprawdzić, czy umowa przewiduje okres wypowiedzenia, szczególną formę, obowiązek wcześniejszego zawiadomienia albo karę umowną. Skuteczność i finansowe konsekwencje takich postanowień wymagają oceny w świetle całej umowy i okoliczności sprawy.

Czy zleceniobiorcy należy się wynagrodzenie i czy grozi mu odszkodowanie?

Jeżeli usługa nie została rozpoczęta i zleceniobiorca nie wykonał żadnych czynności, zwykle nie powstaje roszczenie o wynagrodzenie, chyba że umowa przewiduje inne zasady. Zgodnie z art. 744 KC przy odpłatnym zleceniu wynagrodzenie co do zasady należy się po wykonaniu zlecenia, o ile z umowy lub przepisów szczególnych nie wynika inaczej.

Ryzyko odszkodowania po stronie zleceniobiorcy powstaje przede wszystkim wtedy, gdy odpłatne zlecenie zostaje wypowiedziane bez ważnego powodu, a zleceniodawca poniósł wskutek tego rzeczywistą szkodę. Zleceniodawca musiałby wykazać zarówno samą szkodę, jak i związek między nią a wypowiedzeniem. Jeżeli choroba rzeczywiście uniemożliwia wykonanie zlecenia i jest ważnym powodem, odpowiedzialność z art. 746 § 2 KC co do zasady nie powinna powstać.

Trzeba również rozliczyć ewentualną zaliczkę, przekazane materiały, dokumenty i inne świadczenia otrzymane w związku z umową. Jeżeli w umowie przewidziano karę umowną, jej zastosowanie nie może być oceniane w oderwaniu od przyczyny zakończenia współpracy i treści art. 746 KC.

Jak skutecznie zakończyć umowę z powodu choroby?

1. Przeczytaj postanowienia umowy dotyczące wypowiedzenia, okresu wypowiedzenia, formy oświadczenia, kar umownych i rozliczeń.
2. Zaproponuj rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, jeżeli zleceniodawca jest gotowy potwierdzić szybkie i bezsporne zakończenie współpracy.
3. Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, złóż jednoznaczne wypowiedzenie z powołaniem na art. 746 § 2 KC i wskaż nagłą chorobę jako ważny powód.
4. Zachowaj właściwą formę. Gdy umowę zawarto pisemnie, dokumentowo albo elektronicznie, wypowiedzenie wymaga co najmniej formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa przewiduje inną formę. Wiadomość e-mail może spełniać formę dokumentową, jeżeli pozwala ustalić osobę składającą oświadczenie.
5. Doręcz wypowiedzenie w sposób umożliwiający wykazanie odbioru. Zgodnie z art. 61 KC oświadczenie jest skuteczne, gdy dotrze do adresata tak, że mógł zapoznać się z jego treścią.
6. Rozlicz umowę, zwracając zaliczkę, dokumenty, materiały lub sprzęt, jeżeli zostały przekazane.

Zobacz również: zakaz konkurencji w umowie zlecenia.

Czy trzeba przekazać zleceniodawcy zwolnienie lekarskie?

Przepisy o zleceniu nie nakładają ogólnego obowiązku przekazywania zleceniodawcy pełnej dokumentacji medycznej. Jeżeli jednak choroba ma uzasadniać wypowiedzenie bez odpowiedzialności odszkodowawczej, zleceniobiorca powinien liczyć się z potrzebą wykazania, że przeszkoda była realna i poważna.

W praktyce wystarczy zwykle poinformowanie o niezdolności do wykonania zlecenia oraz, w razie potrzeby, przedstawienie dokumentu potwierdzającego okres niezdolności. Nie trzeba ujawniać szerszych informacji o stanie zdrowia, niż jest to konieczne do uzasadnienia wypowiedzenia.

Zobacz również: rozwiązanie umowy z powodu problemów zdrowotnych.

Podsumowanie

W typowej sytuacji zleceniobiorca powinien wypowiedzieć umowę, a nie od niej odstępować. Nagła choroba może stanowić ważny powód w rozumieniu art. 746 § 2 KC, ale zależy to od jej wpływu na możliwość wykonania konkretnych usług. Najbezpieczniej najpierw zaproponować rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, a jeśli nie dojdzie do porozumienia, złożyć jednoznaczne wypowiedzenie w wymaganej formie i zachować dowód doręczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy L4 automatycznie rozwiązuje umowę zlecenia?

Nie. Zwolnienie lekarskie potwierdza niezdolność do pracy lub wykonywania określonych aktywności, ale nie zastępuje wypowiedzenia ani porozumienia rozwiązującego umowę.

Czy można wypowiedzieć umowę zlecenia zawartą na czas określony?

Tak. Art. 746 KC pozwala wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie, również zawarte na czas oznaczony. Trzeba jednak uwzględnić umowny tryb wypowiedzenia i możliwe konsekwencje finansowe.

Czy choroba zawsze jest ważnym powodem?

Nie zawsze. Musi być na tyle poważna, aby w danych okolicznościach rzeczywiście uniemożliwiała lub istotnie utrudniała wykonanie zlecenia. Ocena zależy od rodzaju usług i stanu zdrowia.

Czy wypowiedzenie trzeba uzasadnić?

Brak uzasadnienia nie zawsze powoduje nieskuteczność wypowiedzenia, ale przy odpłatnym zleceniu warto wskazać ważny powód. Ułatwia to wykazanie, że zleceniobiorca nie odpowiada za szkodę z art. 746 § 2 KC.

Kiedy wypowiedzenie staje się skuteczne?

Co do zasady wtedy, gdy dotrze do zleceniodawcy w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią. Umowa może przewidywać okres wypowiedzenia lub szczególną formę oświadczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 795 – ELI.
2. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, tekst jednolity – ELI.
3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 września 2023 r., I CSK 58/23 – orzeczenie.
4. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 października 2020 r., V CSK 492/18 – orzeczenie.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.