Karta kredytowa, klauzule abuzywne, jak uwolnić się od rosnącego zadłużenia
• Data: 2026-04-13 • Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
Zawarłem umowę o kartę kredytową z jedną z firm finansowych w drugiej połowie 2024 roku. Przyznano mi limit w wysokości 3 500 zł. W każdym cyklu rozliczeniowym spłacałem wymaganą kwotę minimalną, która wynosiła około 700 zł. Łącznie wpłaciłem już prawie 3 900 zł, czyli więcej niż przyznany limit, a mimo to firma nadal żąda ode mnie zapłaty około 4 200 zł.
Nie rozumiem, w jaki sposób zadłużenie wciąż rośnie, skoro regularnie wywiązywałem się z obowiązku spłaty minimalnych kwot. Obawiam się, że wpadnę w spiralę zadłużenia i chcę wiedzieć, jakie kroki mogę podjąć, aby skutecznie uwolnić się od tej umowy oraz jakie pisma powinienem skierować do firmy.
.jpg)
Możliwość zakwestionowania klauzul umownych
W obecnej sytuacji może Pan powołać się na abuzywność klauzul zawartych w umowie, w szczególności tych dotyczących naliczanych opłat i kosztów.
Ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000 r. Nr 22, poz. 271) zmienione zostało brzmienie przepisów art. 3851 i 3852 k.c. oraz dodano art. 3853 k.c. Przepisy te wprowadziły reżim ochronny w przypadku zawierania umów z konsumentami, implementując do prawa wewnętrznego przepisy Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Zgodnie z treścią art. 3851 § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały uzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
Według § 3 cytowanego przepisu, nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień przejętych z wzorca umowy zaproponowanego przez przedsiębiorcę.
Klauzula generalna z art. 3851 § 1 k.c. zawiera dwa kryteria oceny postanowienia jako niedozwolonego: dobre obyczaje oraz interesy konsumenta. „Dobre obyczaje” są zasadniczo równoważnikiem zasad współżycia społecznego, natomiast „interesy” konsumenta należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny. Mogą tu znaleźć uzasadnienie takie okoliczności, jak zdrowie konsumenta, jego czas, dezorganizacja życia czy pracy (Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga Trzecia. Zobowiązania. Tom I, pod redakcją Gerarda Bieńka, Warszawa 2002, s. 137). Naruszenie musi mieć charakter rażący.
Ponadto art. 3853 k.c. zawiera przykładowe wyliczenie postanowień, które mogą zostać uznane za niedozwolone. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na przedsiębiorcy.
Skutki uznania klauzuli za niedozwoloną
Zgodnie z art. 3851 § 2 k.c., postanowienie niedozwolone nie wiąże konsumenta. Sankcja polega na bezskuteczności danego postanowienia, natomiast umowa obowiązuje w pozostałym zakresie. W przeciwieństwie do art. 58 k.c., bezskuteczność ta następuje z mocy prawa i nie wymaga uprzedniego orzeczenia sądu, choć wyrok może mieć charakter deklaratywny.
Ocena umowy może być również dokonywana w oparciu o art. 58 k.c., art. 3531 k.c. oraz art. 5 k.c., w szczególności gdy chodzi o sposób wykonywania prawa podmiotowego przez przedsiębiorcę.
Dyrektywa 93/13/EWG nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby nieuczciwe warunki w umowach z konsumentami nie były dla nich wiążące oraz aby po wyeliminowaniu takich postanowień umowa mogła dalej obowiązywać, o ile jest to możliwe.
Jakie działania może Pan podjąć
W pierwszej kolejności powinien Pan złożyć do spółki pisemne oświadczenie, w którym wskaże Pan, że określone postanowienia umowy uważa Pan za abuzywne i w związku z art. 3851 § 1 i § 2 k.c. nie są one dla Pana wiążące. W piśmie należy zakwestionować sposób naliczania opłat, prowizji i odsetek oraz zażądać szczegółowego rozliczenia wpłat.
Następnie może Pan wystąpić do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z wnioskiem o zbadanie stosowanych przez spółkę klauzul. Niezależnie od tego przysługuje Panu prawo dochodzenia swoich roszczeń przed sądem, w tym żądania ustalenia bezskuteczności konkretnych postanowień umownych.
Podsumowanie
W opisanej sytuacji kluczowe znaczenie ma analiza umowy pod kątem występowania niedozwolonych postanowień. Jeżeli opłaty i mechanizm naliczania zadłużenia zostały ukształtowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interes konsumenta, mogą zostać uznane za niewiążące. Bezskuteczność takich klauzul następuje z mocy prawa. Warto niezwłocznie podjąć działania pisemne wobec spółki oraz rozważyć zawiadomienie UOKiK, aby ograniczyć dalsze narastanie zadłużenia.
Przykłady
Przykład 1
Pan Adam zawarł umowę karty kredytowej z limitem 4 000 zł. Spłacał regularnie kwoty minimalne, jednak po roku okazało się, że mimo wpłat przekraczających wykorzystany limit jego zadłużenie wzrosło do 5 500 zł. Po zakwestionowaniu klauzul dotyczących opłat administracyjnych część z nich została uznana za niewiążące, co znacząco obniżyło saldo zadłużenia.
Przykład 2
Pani Marta podpisała umowę na podstawie gotowego wzorca. Nie miała możliwości negocjowania warunków. Po analizie okazało się, że umowa przewidywała bardzo wysokie opłaty dodatkowe za samo utrzymanie limitu. Złożenie reklamacji i powołanie się na art. 3851 k.c. doprowadziło do korekty rozliczeń.
Przykład 3
Pan Tomasz skierował sprawę do sądu po bezskutecznej reklamacji. Sąd uznał część postanowień za abuzywne i stwierdził ich bezskuteczność, pozostawiając umowę w mocy w pozostałym zakresie. W efekcie jego zobowiązanie zostało znacząco zmniejszone.
Oferta porad prawnych
Oferujemy kompleksowe analizy umów kredytowych i pożyczkowych oraz przygotowanie skutecznych pism do instytucji finansowych i organów ochrony konsumentów. Pomagamy również w dochodzeniu roszczeń przed sądem i w negocjacjach z wierzycielami.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania, brak wpłaty zadatku, skutki prawne oświadczenia sprzedającego")
.jpg "Najem okazjonalny, wypowiedzenie umowy, zgodność zapisów z ustawą o ochronie praw lokatorów")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Karta kredytowa, klauzule abuzywne, jak uwolnić się od rosnącego zadłużenia
» Umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania, brak wpłaty zadatku, skutki prawne oświadczenia sprzedającego
» Split payment a postanowienia umowy, czy firma może jednostronnie zmienić sposób zapłaty
» Najem okazjonalny, odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez zwierzę
» Sprzedaż samochodu, podpisanie umowy cudzymi danymi, groźby sądowe kupującego
