Split payment a postanowienia umowy, czy firma może jednostronnie zmienić sposób zapłaty
• Data: 2026-04-03 • Autor: Urszula Trojanowska-Woźniak
Od kilku lat współpracuję z jedną firmą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ostatnio zostałam poinformowana, że moje wynagrodzenie będzie wypłacane z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności, czyli tzw. split payment. Nie wyraziłam zgody na taką formę rozliczeń, ponieważ w naszej umowie wskazano, że wynagrodzenie ma być przelewane na rachunek podany każdorazowo na fakturze.
Rachunek VAT, na który trafia część środków przy split payment, ma inny numer niż konto wskazane przeze mnie na fakturze. Mimo mojego sprzeciwu wynagrodzenie za jeden z miesięcy zostało przelane w formie podzielonej płatności, przez co na rachunek firmowy otrzymałam jedynie kwotę netto. Uważam, że może to stanowić naruszenie warunków umowy, zwłaszcza że uwolnienie środków z rachunku VAT trwa nawet do 60 dni i wymaga każdorazowego składania wniosku do urzędu skarbowego. Oczekuję oceny prawnej tej sytuacji, w szczególności w kontekście postanowień umownych dotyczących wynagrodzenia.
.jpg)
Podstawa prawna mechanizmu podzielonej płatności
Zgodnie z art. 108a ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 roku (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), dalej ustawa o VAT:
„Podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, przy dokonywaniu płatności kwoty należności wynikającej z tej faktury mogą zastosować mechanizm podzielonej płatności.
1a. Przy dokonywaniu płatności za nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy, udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, podatnicy są obowiązani zastosować mechanizm podzielonej płatności. Do przeliczania na złote kwot wyrażonych w walucie obcej stosuje się zasady przeliczania kwot stosowane w celu określenia podstawy opodatkowania.
-
Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności polega na tym, że:
-
zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT;
-
zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo jest rozliczana w inny sposób.”
Mechanizm split payment polega więc na tym, że kwota VAT trafia na specjalny rachunek VAT, natomiast kwota netto na rachunek rozliczeniowy przedsiębiorcy.
Kiedy split payment jest obowiązkowy
Obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności dotyczy podatników VAT, którzy:
-
sprzedają lub nabywają towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT (tzw. towary lub usługi wrażliwe), oraz
-
wystawiają fakturę, której wartość brutto przekracza 15 000 zł.
Wystarczy, aby choć jedna pozycja na fakturze o wartości przekraczającej 15 000 zł dotyczyła towarów lub usług z załącznika nr 15, aby powstał obowiązek zastosowania split payment.
Do towarów i usług objętych obowiązkowym mechanizmem należą m.in. wybrane wyroby stalowe, metale szlachetne, elektronika, paliwa, odpady i surowce wtórne, usługi budowlane czy sprzedaż części samochodowych.
Sankcje za brak zastosowania mechanizmu
Jeżeli mimo obowiązku kontrahent nie zastosuje split payment, urząd skarbowy może nałożyć dodatkowe zobowiązanie podatkowe odpowiadające 30% kwoty podatku VAT z faktury przypadającej na towary lub usługi objęte obowiązkową podzieloną płatnością.
Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą może ponieść odpowiedzialność na podstawie kodeksu karnego skarbowego i zostać ukarana grzywną do 180 stawek dziennych.
Również po stronie nabywcy brak zastosowania obowiązkowego split payment może skutkować ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30% kwoty podatku VAT przypadającej na towary lub usługi objęte tym obowiązkiem. W skrajnych przypadkach grozi grzywna do 720 stawek dziennych.
Split payment a postanowienia umowy
Jeżeli w danym przypadku spełnione są ustawowe przesłanki obowiązkowego split payment, kontrahent jest zobowiązany do jego zastosowania niezależnie od postanowień umowy oraz braku zgody drugiej strony. W takim zakresie przepisy ustawy o VAT mają charakter bezwzględnie obowiązujący.
Jeżeli jednak dana transakcja nie spełnia warunków ustawowych (np. nie dotyczy towarów lub usług z załącznika nr 15 albo kwota brutto nie przekracza 15 000 zł), wówczas zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności jest dobrowolne. W takiej sytuacji możliwe jest podnoszenie argumentu naruszenia postanowień umownych dotyczących sposobu zapłaty oraz podjęcie negocjacji w celu przywrócenia dotychczasowego modelu rozliczeń.
Podsumowanie
Mechanizm split payment może być zarówno dobrowolny, jak i obowiązkowy – w zależności od rodzaju transakcji i wartości faktury. Jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki, kontrahent ma obowiązek zastosować podzieloną płatność niezależnie od zapisów umowy. W przypadku braku takiego obowiązku możliwe jest powoływanie się na naruszenie warunków umownych. Kluczowe znaczenie ma więc ustalenie, czy dana współpraca obejmuje towary lub usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT oraz czy przekroczony został próg 15 000 zł brutto.
Przykłady
Przykład 1
Anna świadczy usługi budowlane, a jej faktura na kwotę 22 000 zł brutto obejmuje prace wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. W takiej sytuacji jej kontrahent ma obowiązek zastosować split payment, nawet jeśli umowa przewiduje przelew całej kwoty na jeden rachunek.
Przykład 2
Marek wystawia fakturę na 12 000 zł brutto za usługi marketingowe, które nie znajdują się w załączniku nr 15. Kontrahent może zastosować split payment dobrowolnie, ale jeśli umowa wyraźnie określa inny sposób zapłaty, Marek może podnosić zarzut naruszenia umowy.
Przykład 3
Katarzyna sprzedaje towary objęte załącznikiem nr 15, lecz faktura opiewa na 9 000 zł brutto. W tej sytuacji mechanizm podzielonej płatności nie jest obowiązkowy, ponieważ nie został przekroczony próg 15 000 zł.
Oferta porad prawnych
Udzielamy porad prawnych w zakresie prawa podatkowego i cywilnego, w tym analizy umów oraz sporów dotyczących rozliczeń między przedsiębiorcami. Pomagamy ocenić ryzyko podatkowe i przygotować strategię działania dostosowaną do konkretnej sytuacji.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Sprzedaż samochodu, podpisanie umowy cudzymi danymi, groźby sądowe kupującego")
.jpg "Najem okazjonalny, wypowiedzenie umowy, zgodność zapisów z ustawą o ochronie praw lokatorów")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Split payment a postanowienia umowy, czy firma może jednostronnie zmienić sposób zapłaty
» Najem okazjonalny, odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez zwierzę
» Sprzedaż samochodu, podpisanie umowy cudzymi danymi, groźby sądowe kupującego
» Najem okazjonalny, nowe warunki umowy, kaucja i akt notarialny
» Umowa najmu na czas oznaczony, brak klauzuli wypowiedzenia, czy obowiązuje 3 miesięczny termin
