Rezygnacja z kursu online – kiedy można odstąpić od umowy?

Czy umowa kursu online wiąże od chwili jej zawarcia?

Co do zasady tak. Jeżeli konsument zaakceptował ofertę w internecie, a przycisk służący do złożenia zamówienia jasno wskazywał, że zamówienie pociąga za sobą obowiązek zapłaty, umowa może zostać zawarta jeszcze przed rozpoczęciem zajęć. Sam fakt, że kurs miał ruszyć dopiero później, nie oznacza automatycznie, że umowa zaczyna obowiązywać dopiero w dniu pierwszej lekcji.

Trzeba jednak sprawdzić, czy przed zawarciem umowy szkoła przekazała konsumentowi regulamin, pełną cenę, czas trwania kursu, zasady rezygnacji, termin rozpoczęcia zajęć i pouczenie o prawie odstąpienia. Wzorzec umowy udostępniony elektronicznie powinien być przekazany tak, aby można go było zachować i odtworzyć. Jeżeli przycisk zamówienia nie został oznaczony jednoznacznie jako powodujący obowiązek zapłaty, ustawa o prawach konsumenta przewiduje, że umowa nie zostaje zawarta.

W opisanej sytuacji należy więc oddzielić dwie kwestie: samo zawarcie umowy oraz to, czy szkoła wykonała ją prawidłowo i czy może żądać całej ceny mimo kilkumiesięcznego opóźnienia i zarzutów dotyczących sposobu prowadzenia zajęć.

Odstąpienie od umowy kursu online w ciągu 14 dni

Konsument, który zawarł umowę kursu na odległość, może co do zasady odstąpić od niej bez podawania przyczyny w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Termin ten nie zaczyna biec od pierwszej lekcji. Jeżeli umowę zawarto kilka miesięcy wcześniej, zwykły 14-dniowy termin najczęściej już upłynął.

Jeżeli szkoła rozpoczęła świadczenie usługi przed upływem 14 dni na wyraźne żądanie konsumenta, a konsument następnie odstąpił od umowy w terminie, może być zobowiązany do zapłaty wyłącznie za część usługi wykonaną do chwili odstąpienia. Kwota powinna być obliczona proporcjonalnie do zakresu spełnionego świadczenia.

Prawo odstąpienia od umowy o świadczenie usług wygasa przed upływem 14 dni dopiero wtedy, gdy usługa została wykonana w pełni, konsument wcześniej wyraził wyraźną zgodę na rozpoczęcie świadczenia oraz został poinformowany, że po pełnym wykonaniu usługi utraci prawo odstąpienia. Udział w jednej lekcji wielomiesięcznego kursu nie oznacza pełnego wykonania całej usługi.

Brak pouczenia może wydłużyć termin na odstąpienie

Jeżeli przedsiębiorca nie poinformował konsumenta o prawie odstąpienia od umowy, uprawnienie to wygasa dopiero po upływie 12 miesięcy od końca podstawowego 14-dniowego terminu. Gdy szkoła przekaże pouczenie później, konsument ma jeszcze 14 dni od jego otrzymania.

Warto sprawdzić wiadomość potwierdzającą zakup, regulamin, załączniki do e-maila i treść formularza zamówienia. Ciężar wykazania, że obowiązki informacyjne zostały prawidłowo wykonane, spoczywa na przedsiębiorcy.

Opóźnienie rozpoczęcia kursu jako podstawa odstąpienia

Jeżeli w umowie wskazano konkretny termin rozpoczęcia kursu, a szkoła przez kilka miesięcy nie organizowała zajęć, może to stanowić zwłokę w wykonaniu umowy wzajemnej. Zgodnie z art. 491 Kodeksu cywilnego konsument może wyznaczyć przedsiębiorcy odpowiedni dodatkowy termin do wykonania umowy, z zastrzeżeniem, że po jego bezskutecznym upływie odstąpi od umowy.

Wyznaczenie dodatkowego terminu nie zawsze jest konieczne. Na podstawie art. 492 Kodeksu cywilnego odstąpienie bez dodatkowego wezwania może być możliwe, gdy termin miał istotne znaczenie albo wykonanie usługi po terminie straciło dla konsumenta sens, a cel umowy był znany szkole. Ocena zależy od treści oferty, umowy i okoliczności konkretnej sprawy.

Jeżeli konsument mimo opóźnienia rozpoczął korzystanie z kursu, nie przekreśla to automatycznie wszystkich zarzutów, ale może utrudnić twierdzenie, że opóźnione świadczenie nie miało już żadnego znaczenia. Nadal można jednak powoływać się na nienależyte wykonanie umowy oraz żądać rozliczenia odpowiadającego rzeczywiście wykonanym zajęciom.

Niezgodność kursu z ofertą i nienależyte wykonanie umowy

Do zwykłej usługi edukacyjnej nie należy automatycznie stosować przepisów o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej. W przypadku kursu prowadzonego przez lektora podstawowe znaczenie mają treść umowy, informacje przekazane przed jej zawarciem oraz ogólne przepisy o wykonaniu zobowiązań.

Informacje o głównych cechach świadczenia, sposobie prowadzenia zajęć, poziomie grupy, kwalifikacjach lektora, języku komunikacji, liczbie lekcji i terminie rozpoczęcia mogą stać się elementem umowy. Jeżeli szkoła obiecała konkretną metodę nauczania lub możliwość komunikowania się z lektorem w określonym języku, a następnie świadczyła usługę istotnie odmienną, może odpowiadać za nienależyte wykonanie zobowiązania na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego.

Samo stwierdzenie, że lektor lub metoda nauczania nie odpowiadają subiektywnym oczekiwaniom uczestnika, zwykle nie wystarczy. Potrzebne jest porównanie rzeczywiście wykonanej usługi z konkretnymi zapewnieniami w reklamie, ofercie, rozmowie sprzedażowej, regulaminie lub wiadomościach od szkoły.

Jeżeli kurs obejmuje także dostęp do nagrań, platformy lub innych treści cyfrowych, do tej części świadczenia mogą mieć zastosowanie szczególne przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące treści lub usług cyfrowych. Ocena zależy od konstrukcji konkretnej oferty.

Błąd lub podstęp przy zawieraniu umowy

Jeżeli szkoła przed zawarciem umowy przekazała nieprawdziwe lub istotnie mylące informacje, konsument może rozważyć powołanie się na błąd co do treści czynności prawnej. Zgodnie z art. 84 Kodeksu cywilnego błąd musi być istotny, czyli taki, że rozsądnie działający konsument nie zawarłby umowy tej treści, gdyby znał prawdziwy stan rzeczy.

Nie wystarczy, że kurs po rozpoczęciu okazał się mniej atrakcyjny, niż zakładano. Trzeba wykazać, że już w chwili zawierania umowy istniało błędne wyobrażenie dotyczące jej treści, wywołane przez szkołę, znane szkole albo możliwe do łatwego zauważenia. Jeżeli przedsiębiorca działał podstępnie, zastosowanie może mieć także art. 86 Kodeksu cywilnego.

Uchylenie się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu następuje przez pisemne oświadczenie skierowane do drugiej strony. Zgodnie z art. 88 Kodeksu cywilnego uprawnienie wygasa po roku od wykrycia błędu. Dla bezpieczeństwa dowodowego oświadczenie warto podpisać i wysłać listem poleconym, a jego skan dodatkowo przesłać e-mailem.

Wypowiedzenie umowy o świadczenie usług edukacyjnych

Umowa kursu może przewidywać własne zasady wypowiedzenia, rezygnacji i rozliczenia. Postanowienia te trzeba oceniać łącznie z charakterem umowy i przepisami chroniącymi konsumenta. W przypadku umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane odrębnie, mogą znaleźć odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu, w tym art. 750 i 746 Kodeksu cywilnego.

Z art. 746 wynika, że zlecenie może zostać wypowiedziane w każdym czasie, lecz w zależności od okoliczności trzeba rozliczyć wykonane czynności, uzasadnione wydatki, a przy wypowiedzeniu bez ważnego powodu także ewentualną szkodę. Nie oznacza to jednak automatycznie obowiązku zapłaty pełnej ceny całego niewykonanego kursu. Szkoła powinna wykazać podstawę i wysokość żądania.

Istotne opóźnienie, wyraźna niezgodność zajęć z ofertą lub inne poważne naruszenie umowy może stanowić ważny powód wypowiedzenia. Ostateczna kwalifikacja zależy od treści umowy, rodzaju kursu i stopnia jego wykonania.

Czy szkoła może żądać całej ceny po rezygnacji?

Żądanie pełnej ceny nie jest automatycznie zasadne tylko dlatego, że umowa została zawarta. Trzeba ustalić, czy konsument skutecznie odstąpił od umowy, wypowiedział ją, uchylił się od skutków oświadczenia woli albo powołał się na nienależyte wykonanie zobowiązania.

Znaczenie ma także treść regulaminu. Postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, które rażąco naruszają interes konsumenta, mogą być niedozwolone i nie wiązać go na podstawie art. 385¹ Kodeksu cywilnego. Wątpliwości mogą budzić zwłaszcza klauzule nakazujące konsumentowi zapłatę pełnej ceny niezależnie od niewykonania umowy przez szkołę, wyłączające wyłącznie po jego stronie możliwość rozwiązania umowy albo przewidujące rażąco wygórowaną opłatę za rezygnację.

Nie każda opłata po rezygnacji jest jednak niedozwolona. Szkoła może dochodzić zapłaty za zajęcia faktycznie wykonane, uzasadnionych kosztów albo szkody, jeżeli pozwalają na to przepisy i umowa. Powinna jednak przedstawić konkretne wyliczenie, a nie ograniczać się do powołania na ogólną klauzulę o obowiązku zapłaty całego czesnego.

Co zrobić krok po kroku?

1. Zabezpiecz dokumenty: umowę, regulamin, ofertę, reklamy, wiadomości, potwierdzenie zamówienia, harmonogram, nagrania rozmów, jeżeli zostały legalnie utrwalone, oraz dowody opóźnienia.
2. Sprawdź pouczenie: ustal, czy szkoła poinformowała o 14-dniowym prawie odstąpienia i czy przekazała wzór formularza na trwałym nośniku.
3. Wybierz podstawę prawną: ustawowe odstąpienie, odstąpienie z powodu zwłoki, wypowiedzenie z ważnego powodu, reklamacja nienależytego wykonania albo uchylenie się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu.
4. Złóż jednoznaczne oświadczenie: opisz daty, naruszenia, żądanie i sposób rozliczenia. Wyślij je w sposób pozwalający udowodnić treść i datę doręczenia.
5. Zakwestionuj żądanie zapłaty: poproś o wskazanie podstawy prawnej, postanowienia umowy oraz szczegółowe wyliczenie należności za faktycznie wykonane zajęcia.
6. Nie ignoruj korespondencji sądowej: wezwanie od szkoły lub firmy windykacyjnej nie jest wyrokiem, ale nakaz zapłaty albo pozew wymagają reakcji w terminie wskazanym w pouczeniu sądu.

Reklamację warto zatytułować wprost i zażądać odpowiedzi na trwałym nośniku. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, przedsiębiorca powinien odpowiedzieć na reklamację konsumenta w terminie 14 dni od jej otrzymania.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

W opisanym przypadku podstawowym problemem nie jest samo to, że umowa została zawarta przed rozpoczęciem kursu, lecz to, czy szkoła prawidłowo poinformowała o prawie odstąpienia, czy dotrzymała uzgodnionego terminu i czy zajęcia odpowiadały ofercie. Zwykły 14-dniowy termin mógł już upłynąć, ale nadal należy zbadać możliwość odstąpienia z powodu zwłoki, wypowiedzenia z ważnego powodu, reklamacji nienależytego wykonania lub uchylenia się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu.

Przed zapłatą całych 3 tys. zł warto pisemnie zakwestionować roszczenie, wskazać chronologię zdarzeń, dołączyć dowody i zażądać szczegółowego rozliczenia. Ostateczna ocena wymaga analizy umowy, regulaminu, treści oferty oraz korespondencji ze szkołą.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w szczególności art. 7a, art. 12, art. 17, art. 21, art. 27–30, art. 35, art. 36 i art. 38 – tekst jednolity w ELI.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 84, art. 86, art. 88, art. 384, art. 385¹–385³, art. 471, art. 491–492, art. 746 i art. 750 – tekst jednolity w ELI.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.